Hipotez testinin mantığı

İstatistiksel test, “bu sonuç şansla açıklanabilir mi?” sorusuna yanıt arar.

Mahkeme benzetmesi

Sanık suçsuz kabul edilir (H₀). Savcılık yeterli kanıt sunarsa suçsuzluk varsayımı reddedilir. Kanıt yetersizse sanık “suçsuz” ilan edilmez, yalnız “suçu kanıtlanamadı” denir. İstatistikte de p > .05 “fark yok” demek değil, “fark olduğuna dair yeterli kanıt bulunamadı” demektir.

Beş adım

Hipotezleri yazın. H₀: Kadın ve erkek adayların kaygı ortalamaları eşittir. H₁: Eşit değildir.
Anlamlılık düzeyini önceden seçin (α = .05).
Desene ve değişken türüne uygun testi seçin (burada bağımsız örneklem t testi).
Test istatistiğini ve p değerini hesaplayın.
Kararı verin ve etki büyüklüğüyle birlikte yorumlayın.

Gerçek bir örnek

Örnek

KPSS kaygısında kadınların ortalaması 3,47, erkeklerin 3,20'dir. Welch t testi: t(274,95) = −3,19, p = .002. H₀ doğru olsaydı bu büyüklükte bir farkı şansla görme olasılığı binde 2 olurdu; H₀ reddedilir. Ama Cohen d = 0,36 farkın küçük–orta büyüklükte olduğunu gösterir: kadınların kaygısı daha yüksektir, ancak iki grubun dağılımları büyük ölçüde örtüşür.

Tek yönlü mü, iki yönlü mü?

Yönü önceden kuramla güçlü biçimde öngörmediyseniz iki yönlü test kullanın. Sonucu gördükten sonra tek yönlü teste geçmek p değerini yapay olarak yarıya indirir ve kabul edilmez.

Sık yapılan hatalar

p > .05 sonucunu “iki grup aynıdır” diye yorumlamak.
Anlamlılık düzeyini veya test yönünü sonuca bakarak değiştirmek.
Anlamlı sonucu etki büyüklüğü vermeden “güçlü bir etki” diye sunmak.

İlgili yazılar

Temel · 3 dk

Danışma başlat